Lees de bijzonderheden over de folklore van Tenerife.

 Hier schrijven we over tradities en gewoonten, de feestdagen of fiestas, de musea en theaters, over architectuur en lokale wijnen.

Maar zeker ook over de lokale drachten en gewoonten. De romerias en de dorpse feesten. Ontdek de folklore van Tenerife.


Arrastre de ganado ofwel vee slepen.

De folklore van het slepen van vee wordt overal in de archipel beoefend. De beoefening van deze sport vindt plaats op veebeurzen en volksfeesten, waar de boer het "Basto" vee tentoonstelt waaraan hij zoveel zorg en geld heeft besteed voor hun fokkerij en instandhouding. Voor het rund, lees hieronder verder.

 

De letterlijke vertaling van deze krachtoefening is vee slepen. Het gaat echter om het slepen van een ballast door het vee. . Meerdere teams, per categorie (1e, 2e en 3e), slepen verschillende zandzakken op een frame, "Corsa" genoemd met een vooraf bepaald gewicht, afhankelijk van de categorie. Het terrein waarop het slepen wordt beoefend, is rechthoekig, ongeveer 50 meter lang en 15 meter breed, de grenzen zijn aangegeven met lijnen. De sleeptest wordt tegen de klok uitgevoerd, met een maximale sleeptijd van 4 minuten. De teams onder leiding van hun vertegenwoordiger moeten een ronde maken met de corsa vol zandzakken. Het team dat, volgens de regels, de route het snelst maakt wint. Deze competities worden over het hele eiland gehouden. De winnende teams van de verschillende competities strijden aan het einde van het seizeon nog met elkaar in een finale. De controle van de test wordt uitgevoerd door drie juryleden, een op het veld, een andere op de tafel en een die het gewicht van de weerstand controleert.

Door deze aktiviteit te blijven organiseren wordt de folklore en ook de traditie van het slepen van gewichten door de straten van Tenerife en de Canarische steden in stand gehouden.


Het runderras van Tenerife, de vaca basta canaria.

Deze runderen hebben een gewicht vanaf 600 kilo en hebben  een lichtbruine vacht met een neiging tot grijs- of roomwit. De oorsprong van deze Canarische runderen moet gezocht worden bij het Galicische blonde ras en het Asturische ras, die na de Castiliaanse verovering naar de eilanden werden gebracht. Dit type koe wordt op de eilanden zeer gewaardeerd om zijn kracht, maar ze geven niet veel melk. Jarenlang gebruikte de Canarische boer het om zijn velden te ploegen en zijn karren te trekken. Momenteel verleent de regering van de Canarische Eilanden subsidies aan boeren voor het fokken, onderhouden en behouden van het ras. Na enkele eeuwen mengen kan het worden beschouwd als een inheems ras. 


De gebruiken bij oud en nieuw in Spanje en op Tenerife.

De meesten van u zullen de gewoonte om op 0.00 uur 12 druiven, op elke klokslag 1, te eten wel kennen. De naam voor dat gebruik is "Las doce uvas de suerte" ofwel de 12 druiven van geluk. Die druiven eet je dan met een glas champagne in de hand en op de twaalfde slag proost je dan tezamen met de anderen om om elkaar Feliz Año Nuevo (gelukkig nieuwjaar) te wensen. Het enige hinderlijke daarbij is dat het helemaal niet zo eenvoudig is om binnen die 12 klok slagen 12 druiven te eten.  Dat is geen probleem, je proost toch op de twaalfde slag ook al heb je slechts de helft van de druiven op.

De tweede gewoonte is dat één helft van de bevolking rode lingerie draagt. Het dragen van rode onderkleding zal er voor zorgen dat het nieuwe jaar romantiek en geluk brengt. U begrijpt dat dit dus zeker geen nutteloze gewoonte is.

Een derde oud en nieuw gweoonte in  Spanje en op Tenerife is, dat ze geld in hun schoenen doen. De Spanjaarden denken dat ze door geld in hun schoenen te doen de kans groter is om een fortuin te winnen. Elke Spanjaard hoopt in december een deel van "El Gordo" (de nationale loterij en in Spanje) te winnen. En elk jaar lukt dat inderdaad een aantal Spanjaarden,

Als u van reizen houdt kunt u de vierde traditie volgen en met oud en nieuw rondlopen met een koffer. Deze gewoonte zorgt ervoor dat als je daar mee rond loopt  de kans groter is om in het nieuwe jaar op reis te gaan.

Als vijfde traditie staan op Tenerife "truchas de navidad" ofwel kerstforellen, een aardappel gerecht met "batata dulce", zoete aardappelen en een zoetgemaakte amandelvulling. Hoe zoeter, hoe beter. Een recept vind u HIER. Ook op Tenerife vergeet men de poedersuiker niet.

 Spanjaarden doen niet mee met de Nederlandse gewoonte om zichzelf wat goede voornemens te beloven. Maar niets staat u in de weg om dat toch te doen.


De Isa of Jota, canarische zang en muziek van Tenerife - 1.

De Isa of Jota is een van de meest vrolijke en feestelijke liederen van de Canarische Eilanden, het lied dat de geest het meest prikkeld. Op Tenerife gebruit men meestal het woord isa.

De isa en de jota zijn ritmisch en melodisch afgeleid van het Spaanse begrip jota (losse dans). Het wordt gekenmerkt door een intens en regelmatig ritme, snel en vrolijk. Het wordt gespeeld met gitaar, luit, bandurria en timple. De Laatste 2 zijn kleine gitaren.

De isa is, zeker op Tenerife, vrij uniform om het ritme van de gezongen partij en de instrumentale partij niet te veranderen. Een verschil tussen de isa en de jota is dat de Isa altijd wat rustiger zal zijn dan de jota.

Tussen de verschillende delen van Tenerife maar nog meer tussen de eilanden zijn er ook verschillen in de uitvoering en kenners herkennen het eiland direct. Je zou kunnen zeggen dat er voor elk eiland een eigen isa of jota is. Maar men zegt dat de uitvoering van Fuerteventura het prototype van de Canarische Eilanden is.

Er nog een andere uitvoering, de "isa de salón", een type dat kenmerkt wordt als verfijnder, meer gecultiveerd.

 

Ook op Tenerife hoort bij de isa of jota een type dans. Die dans wordt wat later beschreven.


De belén, de kerststal op Tenerife.

Het woord dat  men in Spanje gebruikt, belén, is tevens de spaanje naam voor de plaats Bethlehem. Vertaald zou een belén dus een Betlehem heten naar de geboorteplaats van Jezus.  De beléns op de Canarische eilanden onderscheiden zich vaak van kerstallen op andere delen van de wereld door het gebruik van lokale cultuurelementen in de stal.

Vele beléns zijnh met een fijn gevoel voor detail uitgewerkt. Een rondgang rond de kerstdagen over het eiland kunt u talloze beléns bewonderen in verschillende groottes en uitvoeringen. De meest omvangrijke staat in Orotava waar de figuren levensgroot zijn en waar de  belén het hele voorplein van het stadhuis beslaat. Daarnaast staan er in Orotava no zo´n  20 andere beléns in privé huizen, kerken en bedrijven.

In andere dorpen en plaatsen kunt u op centrale plekken vaak grote beléns vinden die door de gemeente geplaatst worden en vrij toegankelijk zijn als ze binnen opgesteld zijn. Mocht u in zo´n plaats zijn kunt u, net zoals in Orotava, ook bij vele kerkelijke gebouwen, particulieren en bedrijven bijzondere beléns bekijken. Ook in die privé huizen laat men u die graag zien als ze duidelijk "ten toon gesteld" zijn.

Natuurlijk zijn kerststallen niet uniek voor de eilanden. Maar de hoeveelheid publieke stalletjes zijn dat wel. Zo zegt men hier.


De geroosterde kastanjes.

Vanaf half november kunt u op veel plaatsen op Tenerife de "castañeros" aantreffen, kleine stalletjes waar u wat kastanjes kunt kopen. Bij vrijwel elk feest in de winter zijn ze ook te zien. De geroosterde "castañas" hebben in de tijd dat het donkerder wordt  iets van een ritueel. De eerste kou, de geur van het roosteren die plotseling over straat komt, een hoorntje met kastanjes in een oude krant kopen en  de hitte die je voelt als je ze probeert te pellen terwijl ze zwart afgeven op je vingers.

In Puerto de la Cruz is het feest van San Andrés één van de meest oorspronkelijke feesten om de kastanjes in eeen orginele omgeving mee te maken.i Bekend als het Feest van de “Cacharro en de castañas" vindt het op 29 november plaats. Door het bijna oorverdovende geluid van de “cacharros”, alleen is het al de moeite waard. De cacharros" zijn de potten en pannen die de  inwoners aan elkaar binden en ze daarna over de grond slepen in een rondgang die door het centrum van Puerto gaat en eindigt op het Plaza del Charco.  Daar aangekomen wacht een enorme proeverij van gepofte kastanjes. Maar er zijn niet alleen maar kastanjes. Producten als de “gofio amasado” (gebak van meel van geroosterde granen), aardappelen en een goed glas wijn van het eiland zijn eveneens royaal verkrijgbaar.

    U kunt de geroosterde castañas natuurlijk ook thuis maken. Even laten weken in warm water, met een mesje 2 millimeter in de vorm van een kruis insnijden en dan in een pan met gaten op het vuur zetten. In elk stadium kunt u wat zout toevoegen als u dat wilt. (In een pan zonder gaten kan het ook).


    Salto del pastor door Yolande Breijinck.

    Salto del pastor wordt vertaalt naar de herder sprong in het nederlands.

    Het is de sprong, de handeling van het bewegen door het terrein met behulp van een kegelvormige houten stok dat is afgewerkt met een metalen deel dat op de grond rust.

    Het is de traditie van de herders van de Canarische Eilanden, veroorzaakt door de steilheid van bepaalde terreinen.

    Het houten deel afgeknotte kegel vorm van ongeveer 3 cm in diameter aan de bovenste punt en 4,2 cm aan de onderkant waar het metalen deel naar toe gaat, een punt van ongeveer 20 cm dat in de grond wordt geprikt. Dit verschil helpt de handdruk en het remmen.

    De set hout en de metalen punt verandert van naam en lengte afhankelijk van op welk eiland je bent.

    Hier op Tenerife heet hij, “lanza o astia” met een lengte van 2,5 tot 3 meter.

    De bijzondere orografie van de Canarische Eilanden heeft er toe geleid dat de bewoners van het platteland op zoek moesten naar middelen en technieken om zich te verplaatsen en obstakels te overwinnen, soms grote ravijnen en kliffen.

    Met deze behoefte ontstond de sprong van de herder die door middel van een lange houten stok waarop een metalen punt is geplaatst de hellingen overwint.

    Hoewel er geen duidelijke verwijzingen zijn naar de oorspronkelijke geschiedenis zijn er historische verwijzingen naar het gebruik ervan ten tijde van de Guanches ten tijde van de Castiliaanse en later de verovering.

    Nu is het gebruik van de stok, naast tentoonstellingen met klim- en passerende muren, behendigheid bij het afdalen van kliffen, precisie en stijl bij sprongen, is om excursies uit te voeren op plaatsen die niet gemakkelijk toegankelijk zijn met andere middelen.

    vanaf 1994 worden de eerste spring-verenigingen opgericht, jurrias of collectieven genoemd.

    Er zijn drie basispijlers: onderzoek, onderwijs en respect voor de traditie.

    In 1997 worden de eerste stappen gezet om de federation Canaria te vormen, die eindigde in mei 2001.

    In 2008 worden 324 leden geteld.


    Het feest ter ere van de Maagd van Candelaria, de patrones van de Canarische Eilanden.

    De Maagd van Candelaria is de patrones van de Canarische Eilanden. Het feest ter ere van haar wordt in de zomer, op 15 augustus, gevierd in de kustplaats Candelaria.

     

    Het feest is tot een nationaal evenement verklaard en heeft naast een algemeen karakter een sterk godsdienstige inslag.

    De wortels van dit feest zijn verbonden met vijf eeuwen van geloof, aanbidding en respectvolle liefde voor de Maagd.

    Op die dag komen een groot aantal pelgrims, lopend vanuit alle uithoeken van het eiland, hulde brengen aan hun beschermvrouw. Veel van hen brengen de nacht door op de wegen die naar de stad leiden.

    Op 14 augustus in de namiddag vindt het traditionele bloemenoffer plaats en de prossesie ter ere van de Maagd. Dit feest heeft een sterk traditioneel karakter. Verschillende folkloristische groepen nemen hier aan deel. Dit jaar is dat de wereldberoemde, Canarische zanggroep Los Sabandeños.

    De ceremonie vindt volgens traditie plaats op de Plaza de la Basilica, de plaats waar de Maagd verscheen aan de Guanches.

     

    Via www.candelaria.es vindt u alle informatie en het programma van de festiviteiten.

    Waar: Candelaria.

    Wanneer: 14 en 15 augustus.


    Alfombras: bloem- en zand tapijten in La Orotava. door Yolande Breijinck.

    Op 18 juni 2020 was in La Orotava de viering van Corpus La Orotava, een festival van nationaal belang en in de volksmond beter bekend als “el dia del Alfombras”.


    Anders dan in voorgaande jaren is in de kerk van Nuestra Señora de la Concepción in La Orotava een klein bloementapijt gemaakt.
    Het is jammer dat dit tapijt niet de pracht had van het traditionele jaarlijkse tapijt dat elk jaar op de Plaza del Ayuntamiento wordt gemaakt; door de pandemie van het Covid 19 virus was dit niet mogelijk. Om de traditie, die halverwege de 19e eeuw begon, toch te kunnen voortzetten is nu besloten om het bloementapijt in kleinere vorm te maken. Ook dit jaar werd het tapijt gemaakt van de bloemen en het zand van de Teide; het was 20 m2 groot en lag op het kerkterrein. 


    De oorsprong van deze traditie dateert uit de jaren 1844-1847; het was dit jaar voor het eerst
    dat er geen tapijten op straat werden gemaakt. Twee keer eerder werd het grote festival opgeschort, in 1891, toen er een pandemie van de pokken heerste en de andere keer was in 1897 wegens werkzaamheden in de kerk van  Nuestra Señora de la Concepción.
    De oorsprong van de tapijten gaat zoals vermeld terug tot het midden van de 19e eeuw, toen twee vrouwen, Leonor del Castillo y Bethencourt en Maria Teresa Monteverde y  Bethencourt, besloten om een bloementapijt voor hun huis te maken om de processie van
    het overlijden van het Heilige Corpus Christi te vieren.


    Een monument met de schets van dit tapijt staat voor het huis in La Orotava.
    In de periode dat de tapijten er liggen, wordt in de vroege ochtenduren de Plaza del Ayuntamiento een pelgrimsoord. Iedereen wil het buitengewone “Alfombra” zien, dat exclusief wordt gemaakt met zand van het Teide National Park en dat de 900 m2 van het plein beslaat en wat een fantastisch en betoverend kunstwerk is. Het is zo groot, dat het sinds 2007 in het Guinness Book of Records staat, omdat het het grootste natuurlijke zandtapijt ter wereld is.

    Klik op de foto´s voor een vergroting.